27 Ağustos, 2009

32 - Portmanteau

Perşembe, Ağustos 27, 2009 Gönderen Berna Arslan , , , , , 1 yorum

Bizim giysilerimizi asmak için kullandığımız portmanto kelimesi, İngilizce'de (portmanteau) oldukça farklı anlamlara karşılık geliyormuş. Bu anlamların biri de, iki kelimeden oluşan bileşik kelime.

Ama bu bizim anladığımız anlamda bileşik kelime değil, yani Türkçe derslerinin favori örnekleri sivrisinek, biçerdöver gibi değil.

Ne demek bu derseniz şöyle açıklayayım:

Wikipedia = Wiki + Encyclopedia
Motown = Motor + Town
TomKat = Tom Cruise + Katie Holmes

Portmanteau kelimesinin bu anlamda ilk kullanımı, Lewis Carroll'ın Through the Looking-Glass kitabında görülmüş. Carroll, Alice Harikalar Diyarında'nın da yazarı aynı zamanda. (Ayrıntılı bilgi için iki yazı önceye gidiniz.)

Bu bileşik kelimelerin kullanımı ilk kez bahsedilen kitapta Jabberwocky adlı bir şiirde geçiyor. Bu şiir birçoklarına göre İngilizce'de yazılmış en iyi saçma şiirmiş.(Wikipedia'nın yalancısıyım.)

Şiiri aşağıda görebilirsiniz, tabii bir anlam vermek muhtemelen imkansız:

'Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.
"Beware the Jabberwock, my son!
The jaws that bite, the claws that catch!
Beware the Jubjub bird, and shun
The frumious Bandersnatch!"

He took his vorpal sword in hand:
Long time the manxome foe he sought—
So rested he by the Tumtum tree,
And stood awhile in thought.

And as in uffish thought he stood,
The Jabberwock, with eyes of flame,
Came whiffling through the tulgey wood,
And burbled as it came!

One, two! One, two! and through and through
      The vorpal blade went snicker-snack!
       He left it dead, and with its head
                  He went galumphing back.

         "And hast thou slain the Jabberwock?

          Come to my arms, my beamish boy!
             O frabjous day! Callooh! Callay!"
                   He chortled in his joy.

          'Twas brillig, and the slithy toves
          Did gyre and gimble in the wabe;
            All mimsy were the borogoves,
          And the mome raths outgrabe.



Jabberwocky'nin kitaptaki çizimi

Mesela şiirdeki frabjous kelimesi "muhtemelen" şu kelimelerin bir "portmanto"suymuş: fair, fabulous ve joyous.

Diğer kelimeleri de merak edenler buraya tıklayabilir.
Ne Dersin:

1 yorum:

melih dedi ki...

(fr) portemanteau
yani, porter (asmak) manteau (manto, palto, ceket)

"ceket asmalığı" gibi bir anlam oluyor aslında. ingilizceye de fransızcadan girmiş olmalı.